انتشار کتاب «تکوین نهاد مرجعیت تقلید شیعه»

یکشنبه, ۰۹ تیر ۱۳۹۸ کتاب «تکوین نهاد مرجعیت تقلید شیعه»، تالیف محسن صبوریان از سوی انتشارات پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات منتشر شد. این اثر علمی در حقیقت متکفل بررسی تحولات روحانیت شیعی در دوران متأخر، با تأکید بر تحولات اجتماعی این نهاد است.این کتاب، روند تحولات نهاد روحانیت در سایه تحولات نهاد مرجعیت و […]

یکشنبه, ۰۹ تیر ۱۳۹۸

300x440 0938391

کتاب «تکوین نهاد مرجعیت تقلید شیعه»، تالیف محسن صبوریان از سوی انتشارات پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات منتشر شد.

این اثر علمی در حقیقت متکفل بررسی تحولات روحانیت شیعی در دوران متأخر، با تأکید بر تحولات اجتماعی این نهاد است.این کتاب، روند تحولات نهاد روحانیت در سایه تحولات نهاد مرجعیت و ذیل تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران، از آغاز قاجار تا پایان دوره پهلوی اول در ۱۳۲۰ خورشیدی را، بررسی می‌کند.در این دوره، تحولات نهاد روحانیت در سایه روند تمرکز فزاینده در نهاد دولت سنجیده شده که این روند، شکلی ناگزیر از تحولات دولت در عصر جدید است که به شکل عقلانی بوروکراسی سازمانی منتهی می‌شود.درحقیقت، نگارنده دراین اثر، بر پایه نظریه عمومی دیوان‌سالاری، روندهای تمرکزیافتن نهاد دین را به موازات نهاد دولت، بازنمایی کرده و درنهایت تغییرات کارکردی نهاد روحانیت با تمرکز بر مرجعیت، در طول این ۱۵۰ سال، برمبنای نظریه عمومی دیوان‌سالاری بازنمایی شده است.محسن صبوریان در اثر خود، منطق شکل‌گیری و نیازی که نهاد مرجعیت در پاسخ به آن پدید آمد را بازشناسی و توضیح داده است.او در این پژوهش تلاش کرده تا نشان دهد، به همان میزانی که برخی ضرورت‌های فقهی مقوم شکل‌گیری نهاد مرجعیت بوده‌اند، ضرورت‌های سیاسی و اجتماعی نیز – هم‌سنگ آن و یا حتی پررنگ‌تر از آن- اهمیت داشته‌اند. صبوریان در تبیین این هدف، تلاش کرده که تمرکز و افزایش (یا کاهش) اقتدار مجتهدان را به موازارت روند دیوان‌سالاری و تمرکز در دولت پیگیری کند. در این کتاب اشاره شده است که پژوهش درباره مرجعیت، نیازمند شناخت مفاهیم رقیب نیز هست، این مفاهیم می‌توانند اصل مرجعیت و یا معانی مقوّم آن‌ را مورد هجوم قرار دهند. به نظر می‌رسد، مفهوم مدرن علم که در حاشیه معانی نوین عقل تکوین پیدا کرده، مفهومی است که عنصر مقوّم مرجعیت، یعنی مفهوم تاریخی علم را که مربوط به سنت اسلامی شیعی است، هدف قرار می‌دهد و حذف معنای تاریخی علم، از عرصۀ فرهنگ، بنیان‌های معرفتی مرجعیت را نیز متزلزل می‌سازد.این کتاب شامل چهار فصل با عناوین «چارچوب پژوهش»، «از قراء تا مراجع: شکل‌گیری نهاد مرجعیت تقلید»، «نهاد روحانیت در دوره قاجار»، «نهاد روحانیت در دوره پهلوی اول» است.