به بهانه 23 تیرماه و سالگرد درگذشت پروفسور مریم میرزاخانی

ریاضیدان افتخار آفرین

مریم میرزاخانی، در ۱۳ اردیبهشت ۱۳۵۶، در تهران به دنیا آمد. او با پایان یافتن دوره تحصیلات ابتدایی و راهنمایی، و شرکت در آزمون ورودی مدارس سمپاد وارد دبیرستان فرزانگان تهران شد. مریم میرزاخانی در سال های ۱۳۷۳ و ۱۳۷۴ (سال سوم و چهارم دبیرستان) موفق به کسب مدال طلای المپیاد ریاضی کشوری شد و […]


مریم میرزاخانی، در ۱۳ اردیبهشت ۱۳۵۶، در تهران به دنیا آمد. او با پایان یافتن دوره تحصیلات ابتدایی و راهنمایی، و شرکت در آزمون ورودی مدارس سمپاد وارد دبیرستان فرزانگان تهران شد. مریم میرزاخانی در سال های ۱۳۷۳ و ۱۳۷۴ (سال سوم و چهارم دبیرستان) موفق به کسب مدال طلای المپیاد ریاضی کشوری شد و بعد از آن در سال ۱۹۹۴ در المپیاد جهانی ریاضی هنگ کنگ با امتیاز ۴۱ از ۴۲ مدال طلای جهانی گرفت. سال بعد، در المپیاد جهانی ریاضی کانادا با نمره کامل (۴۲)، رتبه اول طلای جهانی را به دست آورد. او اولین دختری بود که به تیم المپیاد ریاضی ایران راه یافت و مدال طلا گرفت. او همچنین نخستین کسی بود که دو سال مدال طلا کسب کرد و اولین فردی بود که در آزمون المپیاد ریاضی نمره کامل گرفت.
میرزاخانی دوره لیسانس را در دانشگاه صنعتی شریف طی کرد. سپس به دانشگاه هاروارد رفت و در کلاس های کورتیس مک مولن (از برندگان جایزه فیلدز) حاضر شد. او سرانجام در سال ۲۰۰۴ از همین دانشگاه و به سرپرستی مک مولن دکترا گرفت.
وی بعد از اخذ دکترا، با عنوان استادیار در دانشگاه پرینستون به تدریس مشغول شد. یک سال بعد در سال ۲۰۰۵ نشریه پاپیولار ساینس آمریکا او را به‌عنوان یکی از ۱۰ ذهن جوان جهان برگزید. میرزاخانی تا سال ۲۰۰۸ در پرینستون ماند و در این مدت به درجه استاد تمامی ارتقا | یافت. سپس به استنفورد رفت، و از اول سپتامبر ۲۰۰۸، یعنی در ۳۱ سالگی، به‌عنوان استاد تمام به کار مشغول شد.
زمینه تحقیقاتی او مشتمل بر نظریه تایشمولر، هندسه هذلولی، نظریه ارگودیک و هندسه هم تافته بود.
او به همراه ۹ محقق برجسته دیگر، در چهارمین نشست ۱۰ استعداد درخشان نشریه پاپیولار ساینس در آمریکا مورد تقدیر قرار گرفت. به نوشته یو اس ای تودی«این فهرست ۱۰ نفره شامل محققان و نخبگان جوانی است که در حوزه های ابتکاری مشغول به فعالیت هستند و با این حال معمولا از چشم عموم پنهان مانده اند. این فهرست براساس پیشنهادهای ارائه شده از سوی سازمان های گوناگون، روسای دانشگاهها و ناشران انتشارات علمی برگزیده شده اند. این محققان برجسته جوان در حوزه های گوناگونی از گرافیک رایانه ای تا ریاضیات و علوم ربوتیک افق های تازه ای در مرزهای جهان اطراف ما گشوده اند. »
پروفسور مریم میرزاخانی در چهار سال آخر عمر با بیماری سرطان سینه دست و پنجه نرم می کرد تا اینکه در اوایل تیرماه ۱۳۹۶، حال وی وخیم شد و در بیمارستانی در کالیفرنیای آمریکا بستری شد و سرانجام در ۲۳ تیرماه ۱۳۹۶ (۱۳ جولای ۲۰۱۷) در ۴۰ سالگی و در عین ناباوری، چشم از جهان فرو بست.
به راستی مرگ نابهنگام و پر حزن و اندوه پروفسور مریم میرزاخانی، یکی از بانوان برجسته ایران و جهان که مایه عزت و افتخار ایران و ایرانی و یادآور شکوه و مجد دوران درخشان فارابی، خواجه نصیرالدین طوسی و خوارزمی بود، جامعه علمی را متأثر کرد.
انجمن آثار و مفاخر فرهنگی براساس رسالت خطیر خود که پاسداشت مفاخر علمی و فرهنگی است، یکصدو شصت و پنجمین مراسم بزرگداشت خویش را به این بانوی اندیشمند، فرزانه، فروتن و یکی از زنان نابغه معاصر اختصاص داد.
بانویی که غرق شدن در ریاضیات را مثل گم شدن در جنگل می دانست و معتقد بود « تلاش برای استفاده از هر دانشی، انسان را به راه های جدید هدایت می کند و این شانس وجود دارد که راهی به بیرون پیدا کنی. »