به بهانه 30 آبان ماه روز بزرگداشت فارابی

معاون پژوهشی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی از فارابی می‌گوید

سی آبان ماه روز بزرگداشت فارابی است به این مناسبت دکتر کاوه خورابه، معاون پژوهشی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی طی گفت و گویی سخنانی ایراد کرد که در ذیل می خوانید: یکی از دغدغه‌های مهم ما در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، بحث بازخوانی و بازشناسی و توجه به مفاخر و آثاری است که […]

سی آبان ماه روز بزرگداشت فارابی است به این مناسبت دکتر کاوه خورابه، معاون پژوهشی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی طی گفت و گویی سخنانی ایراد کرد که در ذیل می خوانید:
یکی از دغدغه‌های مهم ما در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، بحث بازخوانی و بازشناسی و توجه به مفاخر و آثاری است که از آنها باقی مانده است، از این روخواهان مواجهه دائمی با آنها هستیم.
وی افزود: بعضی از شخصیت‌های ما، از جمله فارابی با توجه به تقسیم‌بندی‎های جغرافیایی، شخصیت‌هایی چند فرهنگی یا میان فرهنگی شده‌اند، واقعیت این است ما به عنوان کسانی که در حوزه اندیشه قلم می‌زنیم، دغدغه‌ای فراتر از مباحثی که به مرزهای جغرافیایی محدود شود، داریم. درحقیقت ما با این گونه شخصیت‌ها به مثابه یک سرزمین یکپارچه فرهنگی سر و کار داریم و اینگونه به آنها نگاه می کنیم. این شخصیت‌ها را باید در گستره ایران فرهنگی ببینیم، گویی که همچنان یکپارچگی را حفظ می‌کنیم و به این مرزهای جغرافیایی که به ویژه در سده اخیر شکل گرفته، توجه نداریم.
معاون انجمن آثار و مفاخر فرهنگی اضافه کرد: از جمله شخصیت‌هایی که چنین ویژگی‌هایی دارد، ابونصر فارابی است که می‌دانیم چه شخصیت تاثیرگذاری بوده است، به ویژه در دو حوزه مهم اندیشه ایرانی یعنی حکمت و فلسفه و موسیقی. همانطور که لقب معلم اول را به ارسطو داده اند، به درستی واژه معلم ثانی به فارابی منسوب شده، او این لقب را با خود دارد و در تاریخ از آن خود کرده است.
این پژوهشگر اظهار کرد: تالیفات فارابی در حوزه حکمت و فلسفه تأثیر شگرفی داشته است و به همین دلیل شخصیت‌هایی چون دکتر رضا داوری اردکانی، در مجموعه تحقیقات خود، از فارابی به عنوان موسس فلسفه اسلامی نام می‌برد که درحقیقت صاحب مشرب و مکتب فلسفی نیز هست. از سوی دیگر فارابی با تالیف اثری بسیار مهم به نام الموسیقی الکبیر، تاثیر خود را در این دانش مهم تا امروز بر جای گذاشته است، از نظر کمی و کیفی این اثر بزرگترین اثر موسیقایی جهان اسلام و ایران است و همچنان هم از اهمیت ویژه‌ای برخودار است و در رسالات ومتون مختلف موسیقایی تا همین امروز هم حضور بسیار پررنگی دارد.
وی ادامه داد: ما نیز بایستی به سهم خود درباره فارابی کار ویژه‌ای انجام دهیم، یکی از ایده‌ها این بود که روز فارابی را در تقویم ملی ایران به ثبت برسانیم و به بهانه این مهم، نشست‌هایی هم به نام این مفخر ایرانی برگزار و دستاوردهای علمی و فرهنگی او بررسی و به صورت گسترده تر به جامعه و نسل جدید منتقل شود.
خورابه این گونه تشریح کرد: در قالب نامه ای به شورای فرهنگ عمومی کشور پیشنهاد شد تا با توجه به اهمیت و جایگاه حکمت و فلسفه، روزی به عنوان بزرگداشت فارابی در تقویم ملی ثبت شود و خوشبختانه این موضوع مورد تایید قرار گرفت. نکته بعدی این بود که چه روزی مناسب است؟ متاسفانه یکی از ضعف‌های تاریخی ما این است که درباره تولد، درگذشت یا اتفاقات خاص زندگی بزرگان اطلاعات دقیق نداریم، تنها سال تولد یا وفات آن را می دانیم که آن هم گاهی با اختلاف نظرهایی همراه است. هر چه جست و جو کردیم تاریخ روز تولد یا درگذشت فارابی را از یک سند معتبر پیدا نکردیم، در نهایت با توجه به این که روز ۲۱ نوامبر روز جهانی فلسفه است و نظر به شخصیت فارابی و این که معلم ثانی نامیده می شود، پیشنهاد ما این بود که در همین روز، روز حکمت و فلسفه را به نام فارابی نام گذاری کنیم و به همین دلیل روز ۳۰ آبان، به عنوان روز ملی حکمت و فلسفه و بزرگداشت ابونصر فارابی از سوی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی پیشنهاد و در شورای عالی انقلاب فرهنگی هم مطرح و تصویب شد.
وی با اشاره به این که ثبت جهانی شخصیت علمی و فرهنگی فارابی، بر عهده کمیسیون ملی یونسکو است، ادامه داد: در کشورهایی مثل ازبکستان، تاجیکستان یا قزاقستان، روی پول ملی خود عکس این بزرگان را چاپ می کنند، یک روز را به نام او نامگذاری می کنند و جشن می گیرند. ما از زاویه کار انجمن مفاخر این پیشنهاد را دادیم و حالا با رویکردی ملی به مسأله نگاه می کنیم، با این که پیشتر هم توضیح دادم، دغدغه های فرهنگی ما گاهی از مرزهای ایران هم بیرون می رود و گستره فرهنگی قابل توجهی پیدا می کند.
خورابه در توضیح این که به جز فارابی، بزرگداشت کدامیک از مفاخر را در برنامه های انجمن مفاخر دارند، اظهار کرد: پیگیر هستیم تا هر یک از مفاخر ایران که تاثیرگذاری عمیقی داشته اند و اندیشه آنان نیاز به بازخوانی و شناساندن بیشتر دارد، در تقویم فرهنگی ایران جای بگیرند و به نوبه خودمان در این زمینه تلاش خواهیم کرد، امیدوارم به نتایج خوبی برسیم و همه روزهای تقویم ما آراسته به نام یکی از بزرگان باشد.