میرعماد قزوینی، خورشید خوشنویسی

تاریخ ایجاد : سه شنبه, ۱۱ آبان ۱۳۹۵ یکی از پرآوازه‌ترین خوشنویسان ایرانی، میرعماد حسنی قزوینی، هنرمند عصر صفویه است. نامش را محمد و نام پدرش را عموماً حسین نوشته‌اند، اما خود میرعماد، نام پدر را ابراهیم ثبت نموده است. او از سادات سیفی قزوین است که به سال ۹۶۱ ق. متولده شده.پد رو اجداد […]

تاریخ ایجاد :

سه شنبه, ۱۱ آبان ۱۳۹۵

khorshid-khoshnevisiیکی از پرآوازه‌ترین خوشنویسان ایرانی، میرعماد حسنی قزوینی، هنرمند عصر صفویه است. نامش را محمد و نام پدرش را عموماً حسین نوشته‌اند، اما خود میرعماد، نام پدر را ابراهیم ثبت نموده است.

او از سادات سیفی قزوین است که به سال ۹۶۱ ق. متولده شده.پد رو اجداد میرعماد، در دستگاه سلاطین صفوی، مناصبی داشته‌ و اهل ذوق و اندیشه و هنر و کتاب بوده‌اند. جد اعلایش، میر حسنعلی، از نویسندگان خوشنویس و منشیان طراز اول بود.

میرعماد از پیروان سلسله نقشبندیه و از ارادتمندان عبدالرحمان جامی بود و در زمره آثار میرعماد به قلم کتابت عالی، کتاب مفصل «تحفه الاحرار» جامی است. همچنین میرعماد حاشیه مفصّلی بر تکمله النفخات عبدالغفور لاری، از خود نوشته و آن را به قلم کتابت خفی عالی، نگاشته است.

مکتب میر در ایران

پیش از شهادت  میر (۱۰۲۴ق.) مکتب هنری او در ایران، کاملاً فراگیر شده بود و خط او سراسر سرزمین پارسی‌گویان را درنوردید. دربار برای جبران ضایعه مرگ او، شاگردان توانایش را به اصفهان فراخواند

مکتب میرعماد در شبه قاره هند

با شهادت میرعماد، عده‌ای از شاگردان برجسته‌اش که در اصفهان پنهانی می‌زیستند ـ از جمله عبدالرشید دیلمی ـ خود را به هندوستان و دربار شاه‌جان رساندند.

مکتب میرعماد در روم (عثمانی، ترکیه)

میرعماد در زمان حیات، برای نشر و ترویج خط نستعلیق در سرزمین روم، درویش عبدی بخارایی، از شاگردان برجسته‌اش را به سرزمین عثمانی فرستاد و مدت‌ها در دستگاه آنها با احترام به تعلیم و ترویج مکتب میرعماد، مشغول بود.

سروده‌های میرعماد

اکثر تذکره‌نویسان عهد صفویه، از میرعماد به عنوان شاعر یادکرده و هر کدام ابیاتی از آثار او را در کتاب خود آورده‌اند که حاوی مسائل اخلاقی و تعلیمی و به ندرت، تغزّلی است.

آثار کتاب‌شده توسط میرعماد

آثار بسیاری شامل: کتاب‌ها، رساله‌ها و جزوه‌ها، مرقع‌ها مشتکل بر قطعات و مشق‌ها، و قطعات از میر باقی مانده است که برای نمونه به کتاب‌ها و رساله‌ها و جزوه‌های کتابت شده توسط او، اشاره می‌شود:

الف ـ کتاب‌ها:

 ۱. تحفه الحرار جامی، محفوظ در کتابخانه کاخ گلستان، تهران؛ ۲. گلشن راز شبستری، در همان کتابخانه؛ ۳.  دیوان حافظ شیرازی، در همان کتابخانه؛ ۴. گلستان سعدی؛ ۵. گلستان سعدی و در حاشیه آن بوستان سعدی، در همان کتابخانه؛ ۶. تکمله النفحات عبدالغفور لاری، در همان کتابخانه؛ ۷. نسخه دیگر بوستان سعدی، در کتابخانه مجلس شورای اسلامی، تهران؛ ۸. نسخه دیگر بوستان سعدی، در مجموعه دولتی افغانستان، کابل؛ ۹. مثنوی گوی و چوگان عارفی، در همان مجموعه؛ ۱۰. تحفه الملوک، در کتابخانه سسرکاری رامپور، هند؛ ۱۱. الاسماء الحسنی (کتابت سنه ۱۰۱۹)، در کتابخانه رامپور، هند؛ ۱۲. الاسماء الحسنی (کتابت سنه۹۸۷)، در همان کتابخانه؛ ۱۳. سبحه الابرار جامی، در همان کتابخانه.

 ب ـ رساله‌ها و جزوه‌ها:

۱. نصایح، محفوظ در کتابخانه کاخ گلستان، تهران؛ ۲. مناجات خواجه عبدالله انصاری، در همان کتابخانه؛ ۳. زینه الملوک، ۴. مناجات حضرت علی، در همان کتابخانه؛ ۵. پندنامه جامی به فرزند خود، در کتابخانه ملک، تهران؛ ۶. نسخه دیگر از مناجات خواجه عبدالله انصاری و شاعاری از قاسمی، در مجموعه مرحوم دکتر عبدالله فروهر، تهران؛ ۷. هفت‌بند حسین کاشانی، در مجموعه آقای جعفری ادیب اصفهانی، تهران؛ ۸. رباعیات خیام، در کتابخانه کاخ گلستان، تهران؛ ۹. نسخه دیگر مناجات حضرت علی، در کتابخانه دانشگاه استانبول.

سلطانی، محمد علی، خورشید خوشنویسی (سیری در زندگی فرهنگی،  هنری، اجتماعی و سیاسی میرعماد الحسنی قزوینی)، تهران، اطلاعات، چاپ اول، ۱۳۹۵، ۱۰۵۰ نسخه، قیمت ۵۰۰۰ تومان.