دکتر حسن بلخاری در آئین بزرگداشت استاد مهدی محقق عنوان کرد:

دکتر مهدی محقق از مقام محقِق به مقام محقَق رسیده‌اند

آئین نکوداشت دکتر مهدی محقق چهره ماندگار و رئیس هیأت مدیره انجمن آثار و مفاخر فرهنگی به همت شبکه رادیویی فرهنگ و موسسه فرهنگی «اکو» در قالب مراسم بزرگداشت «فرزانگان فرهنگ» یکشنبه دهم بهمن ماه ۱۴۰۰ مقارن با زادروز این استاد برجسته در محل ساختمان شهدای رادیو برگزار شد. دکتر حسن بلخاری رئیس انجمن آثار […]

آئین نکوداشت دکتر مهدی محقق چهره ماندگار و رئیس هیأت مدیره انجمن آثار و مفاخر فرهنگی به همت شبکه رادیویی فرهنگ و موسسه فرهنگی «اکو» در قالب مراسم بزرگداشت «فرزانگان فرهنگ» یکشنبه دهم بهمن ماه ۱۴۰۰ مقارن با زادروز این استاد برجسته در محل ساختمان شهدای رادیو برگزار شد.
دکتر حسن بلخاری رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی طی سخنانی در این برنامه زنده رادیویی گفت: ابتدا نود و سومین سالگرد تولد استاد دکتر مهدی محقق را تبریک عرض می‌کنم. بنده در فروردین سال ۹۶ شمسی وارد انجمن مفاخر شده‌ام و آن روز عرض کردم و بارها بعد از آن تکرار کردم که من هرگز به جای دکتر محقق نیامده‌ام. چون می‌دانید که امثال من و بسیاری از دیگران نمی‌توانند این جایگاه را پر کنند. من در کنار ایشان قرار گرفته‌ام و خود را سعید در دنیا و آخرت می‌دانم که در این پنج سال افتخار شاگردی حضرت استاد را داشته‌ام.
او افزود: ما دکتر مهدی محقق را در حوزه حکمت، فقه، فلسفه، عرفان، صرف و نحو عرب و ادبیات فارسی و … استاد می‌دانیم اما همچنان که آقای دکتر حداد عادل اشاره کردند بحث وقوف و ورود ایشان به حوزه طب و تاریخ طب معمولا در بیان ویژگی‌های شخصیتی حضرت ایشان نادیده گرفته می‌شود. اجازه بدهید از آثاری که استاد در حوزه طب تصحیح و چاپ کرده‌اند، نام ببرم: الدراسه التحلیلیه لکتاب الطب الروحانی؛ جراحی و ابزارهای آن – این کتاب از خلف ابن عباس زهراوی است که استاد آن را تصحیح کرده‌اند؛ مفتاح الطب و منهاج الطلاب؛ بستان الاطبا یا طب روحانی رازی، فهرست کتاب‌های رازی و یا برخی کتاب‌های بیرونی و مجموعه متون و مقالات در تاریخ و اخلاق پزشکی که چند جلد است؛ استاد محقق این آثار مکنون و مستور تاریخ طب را به ما شناسانده‌اند.
استاد دانشگاه تهران اضافه کرد: من تصور می‌کنم که ورود حضرت استاد به این حوزه از ناحیه محتمل، دو امر است. یکی کلام منور و فروزنده حضرت رسول اکرم(ص) که: العلم علمان، علم الادیان و علم الابدان این «و» به نظر من «و» عطف و اتصال است و انفصال نیست و به نظر می‌رسد جوهر علم ادیان در حوزه ادراک علم ابدان، نهفته است. ما حقیقتا در اندیشه و حکمت اسلامی به تمایز جوهری ظهر و بطن یا ظاهر و باطن یا فیزیک و متافیزیک معتقد نیستیم. لذا میان ادیان و ابدان حتما نسبتی بنیادینی وجود دارد که حضرت به آن اشاره فرموده‌اند.
او اظهار کرد: شاید به این طریق یا از این زاویه، این وقوف حضرت استاد به مسأله طب و تاریخ طبابت، مبنای برخی کارهای تحقیقی ایشان شده است و عامل دوم شاید کتاب فیلسوف ری که در سی و چند سالگی آن را نوشته‌اند. ما ظرف ۵۰ سال گذشته در شناخت جنبه‌های مغفول فلسفی رازی، کتابی به اهمیت این کتاب نداریم. ما رازی را در الحاوی و در پزشکی می‌دیدیم، ولی در قلمرو فیلسوف ری وجه فلسفی رازی توسط حضرت استاد شناسانده شد. نکته دوم اینکه: ما در تاریخ فلسفه برخی را داریم که مورخ فلسفه اند. برخی معلم فلسفه اند. برخی محقق فلسفه اند و محتمل است که مرزهای فلسفه را جابجا می کنند. اندک اند کسانی که مُحقَق فلسفه باشند. من در این چند سال نسبت میان محقِق و مُحقَق را کشف کرده ام. لذا غایت ام مُحقِق بودن نیست. شما فیه ما فیه مولوی را بخوانید، یا مناقب العارفین را! از مولانا درباره صدر الدین قونوی سئوالی می شود! مولانا تاملی می کند؛ سوال این است که صدرالدین یا امثال او محقق هستند یا مقلد؟! مولانا اشاره می کند که این ها مقلد هستند… در فیه ما فیه نسبت این ها بیان شده است.
بلخاری ادامه داد: اندک کسانی هستند که فلسفه را زندگی می کنند و از محقِقی به محقَقی می رسند. یعنی حکمت در آن ها تحقق پیدا می کند. اگر از کل تاریخ فلسفه غرب نام ببریم، فقط و فقط سقراط است که اینگونه است. آپولوژی افلاطون و فایدون و .. را بخوانید- من در جلسات تدریس فلسفه هنر درباره سقراط بحث جدی کردم با اینکه این مباحث ارتباطی به سقراط نداشت؛ مجبور شدم تمام روایت های افلاطون و گزنفون را در مورد سقراط بخوانم! به ویژه در آپولوژی گفتاری دارد که گویی این را از حکیم ترین علمای واصل اسلام می شنوید. آنجا است که حس می کنیم او فلسفه را زندگی کرده است. یعنی فلسفه در او تحقق یافته است.
رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در پایان تأکید کرد: من بنا بر پنج سال زندگی نزدیک با حضرت استاد، شهادت می دهم که ایشان از مقام محقِقی به مقام محقَقی رسیده اند و حکمت و علم و عرفان در حیات ایشان تحقق یافته است.

معرفی زکریای رازی به عنوان فیلسوف ری
غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز در این مراسم به سخنرانی پرداخت و گفت: برای بنده مایه خوشبختی است که می‌توانم در آئین نکوداشت استاد بزرگوار دکتر مهدی محقق حضور پیدا و عرایضی تقدیم کنم و از برگزار کنندگان از جمله صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران هم تشکر می‌کنم. بنده بیش از بقیه استادان و دوستان حاضر در مجلس، توفیق آشنایی و استفاده از محضر استاد محقق را داشته‌ام. از سال ۱۳۴۷ که پای بنده به دانشکده ادبیات دانشگاه تهران باز شد، همیشه بر سر سفره پر نعمت استاد محقق بوده‌ام و هنوز به فضل الهی این سفره پرنعمت گسترده است.
او ادامه داد: در این ۵۳ سالی که از نزدیک در خدمت استاد محقق بوده‌ام، تصویری که از ایشان در ذهن بنده ترسیم شده، تصویر یک دانشمند است که یکسره در حال تدریس در دانشکده الهیات و ادبیات در دوره‌های کارشناسی، ارشد و دکتری و تحقیق در مسائل علمی و تالیف انواع کتاب‌ها، ترجمه و عضویت در محافل علمی داخلی و خارجی همانند فرهنگستان مصر، فرهنگستان دمشق و مؤسسات علمی در هند، لندن، کانادا و سایر کشورها است.
حدادعادل یادآور شد: ایشان در سال‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، ریاست انجمن استادان زبان و ادب فارسی را بر عهده داشتند و مجمعی را برگزار می‌کردند و بنده از همان زمان خدمت ایشان می‌رسیدم. همچنین مؤسسه مطالعات اسلامی را در دانشگاه تهران با همکاری مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل کانادا پایه‌گذاری کردند که جایی برای ارتباط اسلام شناسان و ایران شناسان از اروپا و کشورهای دیگر بود. بعد از پیروزی انقلاب هم دایره المعارف تشیع به همت ایشان پا گرفت.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی تصریح کرد: در آغاز تاسیس بنیاد دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، به پیشنهاد مقام معظم رهبری، دو سال مدیرعامل آن بنیاد بودند و ۳۸ سال است که عضو هیئت امنای این بنیاد هستند. همچنین از آغاز تاسیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی یعنی از سال ۱۳۶۹ تاکنون عضو پیوسته این فرهنگستان هستند و بنده مفتخرم که در خدمت استاد محقق بوده‌ام. ایشان ده‌ها کتاب و صدها مقاله نوشته‌اند و از جمله کارهای بسیار برجسته‌ای که انجام داده‌اند، معرفی محمد بن زکریای رازی به عنوان فیلسوف ری بوده که در این خصوص رساله‌ای نیز نگاشته‌اند.

ارتباط ویژه دکتر محقق با بزرگان علم و فرهنگ
محمود شالویی دستیارویژه وزیر و مدیرکل حوزه وزراتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم در این برنامه سخنرانی کرد و گفت: در ابتدا لازم می‌دانم تا سلام وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی جناب آقای دکتر محمدمهدی اسماعیلی را به حضور استاد محترم جناب آقای دکتر مهدی محقق و برگزارکنندگان این محفل ابلاغ نمایم و از جانب ایشان پوزش بخواهم به جهت اینکه به دلیل عدم بهبودی کامل ناشی از بیماری کرونا هنوز امکان حضور در چنین محافلی را ندارند وگرنه با شوق فراوان مایل بودند که در این نشست حضور به هم رسانند.

او ادامه داد: یقیناً استاد دکتر مهدی محقق این حق را بر گردن ما دارند که در جهت تکریم و تجلیل از ایشان اقدامات موثری را داشته باشیم و از همین روی در برنامه‌های آتی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی نیز، جناب آقای دکتر بلخاری و همکاران ایشان، طی مراسمی از مقام علمی این استاد گرانقدر تجلیل به عمل خواهند آورد. همچنین از سازمان صدا و سیما، خاصه رادیو فرهنگ هم تشکر می کنم که چنین مجلس باشکوهی را فراهم آوردند.
او باذکر یک خاطره از استاد محقق ادامه داد: حدود ۲۰ سال پیش به دلیل مسئولیتی که در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی داشتم و آن روز جناب آقای دکتر محقق ریاست انجمن را به عهده داشتند؛ خدمت ایشان رسیدم. با احترام به حضور جناب آقای دکتر بلخاری، دو دوره حضور و ریاست دکتر مهدی محقق در انجمن مفاخر از جمله درخشان ترین دوره هاست. شخصیت هایی از سوی دکتر محقق در آن روز مورد تکریم قرار گرفتند که به حق شایسته چنین تجلیل هایی بودند و کار بزرگ ایشان برای همیشه ماندگار است.
شالویی ادامه داد: ۲۰ سال پیش که خدمت استاد دکتر محقق رسیدم به حضور ایشان عرض مطالبی را درباره برنامه تکریم استادان عرض کردم و ایشان نیز نقطه‌نظرات دقیقی را بیان کردند سپس درباره سوابق تحصیلی هم از من سوال کردند.وقتی خدمت ایشان عرض کردم که در حوزه علمیه حضور داشته و تحصیل کرده ام، ایشان نگاه عمیقی به من انداختند و فرمودند: از استادانی که نام بردید برخی از آنها هم مباحثه بنده بودند، درباره عده ای گفتند که پدران آنها هم بحث من بودند و این برای من خیلی جالب بود که ایشان تا این حد با اساتید و بزرگان کشور در ارتباط بوده اند.
او درپایان گفت: امیدوارم که سالهای سال شاهد حضور استاد دکتر مهدی محقق در صحنه های علمی ، فرهنگی و ادبی کشور باشیم.

محقق؛ حکیم فرزانه
علی بخشی‌زاده، معاون صدای سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران نیز در این مراسم طی سخنان کوتاهی گفت: امروز در زادروز مردی حکیم و فرزانه به نکوداشتی ایشان مفتخریم که در محیط ایرانی و اسلامی بالنده و تنومند شده اند، به گونه‌ای که بیان و قلم ایشان حکم یدرک و لایوصف را دارد.
وی ادامه داد: در دیدار با این آفتاب درخشان به خود می‌بالیم که امروز رزق ما را خداوند بزرگ و مهربان در ستایش فکر و ذکر پربرکت استاد دکتر محققِ قرار داد.

دانشمند پرآوازه منطقه اکو
سرور بختی، رئیس موسسه فرهنگی اکو نیز در این مراسم به سخنرانی پرداخت و گفت: جای مسرت است که در آئین استاد فرزانه و چهره ماندگار ادب و علم، جناب دکتر مهدی محقق حضور دارم. ایشان استادی نکونام و از سرمایه‌های منطقه اکو محسوب می‌‌شود و کارنامه درخشان ایشان به یک کشور محدود نمی‌شود بلکه نام ایشان در سراسر جهان ورد زبان علما و ادبا است. استاد محقق، فردی فرزانه است که در گذشته در بنیاد دایره المعارف اسلامی و انجمن و دانشنامه تشیع و دانشگا‌ه‌‌های معتبر مدیریت و تدریس داشته است.
او ادامه داد: ایشان در تصحیح آثار سهروردی، ابن سینا، ناصر خسرو، خواجه نظام الملک طوسی، جریان اسماعیلیه، اخلاق پزشکی، کتب فقهی و … نقش زیادی داشته است. استاد در حقیقت به عنوان وارث ارزنده نیاکان ما همانند ابو علی سینا، ابن مسکویه، خیام، ابوریحان بیرونی و ده‌ها تن دیگر، قواعد صرف و نحو زبان عربی را شاید از خود صاحب زبانان بهتر می‌دانند. علامه مهدی محقق، به حق چهره‌ای چند بعدی است که فعالیت ایشان در یک حوزه محدود نمی‌شود.

گفتنی است در آئین بزرگداشت دکتر مهدی محقق علیرضا حبیبی مدیر شبکه رادیویی فرهنگ، علی بخشی‌زاده معاون صدای سازمان صداوسیما،وحید جلیلی قائم مقام فرهنگی سازمان صدا و سیما،غلامعلی حداد عادل رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، سرور بختی رئیس موسسه فرهنگی اکو، حسن بلخاری رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی،عبدالله انوار عضو شورای علمی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، محمود شالویی دستیار وزیر و مدیرکل حوزه وزارتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بهاءالدین خرمشاهی عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی، مرتضی امیری اسفندقه شاعر و مشاور شهردار تهران در امور شعر و ادبیات، درباره شخصیت و جایگاه این استاد فرزانه در سپهر علمی و فرهنگی ایران به ایراد سخن پرداختند.
همچنین در پایان این مراسم هدایای نفیسی به رسم یادگار از سوی رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و سایر نهادها و شخصیت های حاضر در برنامه به دکتر مهدی محقق رئیس هیأت مدیره انجمن اهدا گردید.