English

حسن حکمت‌نژاد

هنرمند - پدر فرش ایران

زادروز: 24 فروردین 1309

زادگاه: اصفهان

وفات: -

محل دفن: -

انجمن آثار و مفاخر فرهنگی به پاس سال‌ها خدمات علمی و فرهنگی وی، طی برگزاری مراسم بزرگداشتی در 30 دی 1381ایشان را به عنوان یکی از مفاخر ایران زمین معرفی کرد.

زندگی‌نامه

فرزند محمدکاظم مجنونی، از قالی‌بافان مشهور و صاحب نام که در محله شهشهان اصفهان در خانواده‌ای مذهبی و اهل هنر متولد شد. مادرش، حاجیه زهرا خانم، خود استاد طراز اول قالی‌بافی در بین زنان بود. پدربزرگش، احمدبیک مجنونی نیز مدتی مباشر سلطان مسعود میرزا ظل‌السلطان بود ولی بعد از کارهای دیوانی انصراف داد و در خانه به بافتن قالی مشغول شد. حسن تحصیلات ابتدایی را در مدرسه فردوسی واقع در خیابان هاتف به پایان رساند. دوره دبیرستان را هم در دبیرستان سعدی گذراند و به موازات تحصیل، ابتدا نزد پدر پشم‌ریسی، بعد چله‌دوانی، چله‌کشی و برپا کردن دار قالی و بعد از آشنایی با مقدمات کار، نزد مادرش رموز ‌قالی‌بافی را آموخت و کم‌کم در عرصه هنر قالی‌بافی و طراحی فرش ورود پیدا کرد. اما با مطرح شدن قالی مجنونی در سال 1318 و به دنبال آن حسادت رقیبان در عرصه حرفه قالی‌بافی اصفهان که به قتل پدرش انجامید(1321ش)، به ناچار به مدت دوسال ترک تحصیل کرد و سرپرستی کارگاه پدر را به عهده گرفت ولی بعد به موازات کار، ادامه تحصیل نیز داد و دیپلم گرفت. از آنجا که مدتی در دوران سربازی در داروخانه بهداری پادگان مشغول کار بود، مدتی بعد به واسطه آشنایی با دکتر رضازاده، داروخانه‌ای با مشارکت وی جنب بیمارستان حکمت تأسیس کرد ولی بعد از مرگ دکتر رضا‌زاده، داروخانه را به خیابان هاتف برد. بدین‌ترتیب مدت 15 سال هم به قالی‌بافی اشتغال داشت و هم داروخانه را سرپرستی می‌کرد. در سال ۱۳۴۵، برای مدتی از قالی‌بافی و بازار قالی کناره گرفت و به کشورهای اروپایی و آمریکا و ژاپن سفر کرد و به دنبال آشنایی بیشتر با مراکز عمده تجاری و اقتصادی، دوباره فعالیت در زمینه قالی ایرانی را شروع  نمود. در سال ۱۳۵۷ با پیروزی انقلاب اسلامی، بار دیگر فعالیت پرثمری را در عرصه بافت قالی و طراحی نقش قالیچه آغاز کرد که حاصل آن، تحول بافت قالیچه‌هایی است که سر فصل نوینی را در کار ارزش‌های نقش و رنگ‌های قالیچه‌های مجنونی‌ها گشود و قالیچه‌های ستاره دنباله‌دار بافته شد. اما در سال ۱۳۶۷ به دلیل عارضه سکته قلبی، از فعالیت باز ماند اما با تأسیس کارگاهی مستقل در قلب شهر اصفهان و استخدام تنی چند از دختران قالی‌باف جوان، فعالیت‌ آموزشی را پی گرفت و نهضتی ماندگار در عرصه قالی به وجود آورد. آثار متعددی از وی چون: بافت قاليچه موسوم به ستاره دنباله‌دار با طرحي واحد اما رنگ‌هاي متنوع، قالی‌هایی با نام‌هاي بازگشت ( با الهام از هنر سوزن‌دوزي )، اعجاز (قالي دو رو)، شال كشمير، هدهد، ستايش، همراه، سماع، شيرين و ... باقی مانده است.
انجمن آثار و مفاخر فرهنگی به پاس سال‌ها فعالیت علمی و فرهنگی وی، طی برگزاری مراسم بزرگداشتی در 30 دی‌ماه 1381 ایشان را یکی از مفاخر ایران‌زمین معرفی کرد.

استاد حسن حکمت‌نژاد از نظر بزرگان

ـ دکتر مهدي محقق: «هنري كه حكمت‌نژاد به اين مملكت كرد، نشان‌دهنده شأن هنري او است. ايشان به بعد معنوي و هنري قالي توجه داشتند و در حقيقت هنر استاد نمايان‌گر انسان‌شناسي است. چون آن تصويرها يك آفاق و انفسي را جلوه مي‌كند. بنابراين كوشش وي اين است كه بعد معنوي هنر را به ما بنماياند». 


ـ دکتر محمدرضا نصیری: «استاد حکمت‌نژاد رنگ‌ها را درهم می‌آمیزد و تنوع می‌بخشد، از تقلید می‌پرهیزد. استاد شاخصه‌های هنر قالی‌بافی را نادیده نمی‌گیرد و از چارچوب هنر سنتی قالی‌بافی خارج نمی‌شود و در عین حال به طرح‌های خود اصالت می‌بخشد. استاد پرداختن به کار هنری را برای یک هنرمند یک نیاز روحی می‌داند و از این رو همواره تلاش کرده است که طرحی که می‌اندازد، از روی اخلاص و اعتقاد باشد». 
 

فهرست فعالیت‌های برجسته غیرمکتوب

1- وی تحصیلات ابتدایی را در مدرسه فردوسی و متوسطه را در دبیرستان سعدی گذراند.
2-از سن هفت سالگی مکلف به یادگیری قالیبافی می شدند.
3- با مرگ نابهنگام پدر، مدتی ترک تحصیل کرد ولی پس از مدتی همزمان با کار، درس خواندن را نیز ادامه داده و دیپلم می‌گیرد.
4- از آنجا که مدتی در دوران سربازی در داروخانه بهداری پادگان مشغول کار بود، مدتی داروخانه تأسیس کرد.
5- با سفربه کشورهای اروپایی و آمریکا و ژاپن همکاری و مشورت لازم را در زمینه آشنایی و ارتباط هر چه بیشتر با مراکز عمده تجاری و اقتصادی قالی ایرانی شروع می‌کند.
6- در سال ۱۳۵۷ با پیروزی انقلاب اسلامی استاد مجنونی سالخورده بار دیگر مختصر فعالیت پرثمری را در عرصه بافت قالی و طراحی نقش قالیچه آغاز می‌کند و حاصل این تحول بافت قالیچه‌هایی است که سر فصل نوینی را در کار ارزش‌های نقش و رنگهای قالیچه‌های مجنونی‌ها گشوده است و قالیچه‌های ستاره دنباله دار بافته می‌شود.
7- او فعالیت‌های آموزشی کارگاهی مستقل در قلب شهر اصفهان بر پا می‌کند. در این کارگاه او با استخدام تنی چند از دختران قالیباف جوان عاشقانه به کار ادامه می‌دهد و نهضتی ماندگار را در عرصه قالی برپا می‌کند.
8- استاد حکمت‌نژاد سال‌ها همچنان هنر قالیبافی را دنبال کرد و امروزه به عنوان پیشگام در عرصه «قالی مجنونی»، مؤسس و بنیان‌گذار «فرش پوده» و مؤسس و بنیان‌گذار «فرش قشم» مطرح است.
9- در عرصه «قالی مجنونی»، طراح بیش از ۵۰ نقشه قالی می‌باشد.
 

جوایز و افتخارات

1- گرفتن جایزه اول نمایشگاه بزرگ آسیا.
2- سال ۱۳۹۳ طی مراسمی در موزه هنرهای زیبا مجموعه سعدآباد با حضور اعضای شورای اسلامی شهر تهران، سرپرست و مسئولان مجموعه سعدآباد، از استاد حسن حکمت نژاد به خاطر یک عمر تلاش و پشتکار و نو آوری در صنعت فرش ایران به عنوان پدر فرش ایران تقدیر شد.
3- تجلیل از ایشان از سوی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در سال 1381.
4- استاد حکمت نژاد در بیش از دهها نمایشگاه فرش جهانی شرکت کرده و جوایز متعددی را دریافت نموده است.