English

سیدغلامرضا سعیدی

نویسنده و مترجم دینی معاصر

زادروز: 1274

زادگاه: خراسان جنوبی

وفات: 22 آذر 1367

محل دفن: قم، حرم حضرت معصومه (س)

انجمن آثار و مفاخر فرهنگی به پاس سال‌ها خدمات علمی و فرهنگی وی، طی برگزاری مراسم بزرگداشتی در 3 بهمن 1400 ایشان را به عنوان یکی از مفاخر ایران زمین معرفی کرد

زندگی‌نامه

وی در روستای نوزادِ مؤمن‌آباد، از توابع شهرستان بیرجند، در جنوب خراسان متولد شد. مادرش سيّده‏اى با تقوى و فضيلت از سادات نوزاد بود و پدرش سیدمحمد میرآفتاب، از سادات کاشان و مردی تاجر که به مشهد آمد و همواره بین هرات و بیرجند تردد داشت. او از جمله افراد باسواد منطقه به شمار می‌رفت که خطی خوش هم داشت. سیدغلامرضا 5 يا 6 ساله بود كه هنر قاليبافى را آموخت. پس از آن، پدرش او را براى تحصيل به مكتبخانه فرستاد. چون خانواده‌اش در 1282ش/1322ق به بیرجند نقل مکان کردند، او تحصیلات خود را در مدرسه شوکتیه بیرجند ادامه داد و در 1295ش به پایان رسانید. در آنجا علاوه بر زبان عربی و فارسی، دروس ریاضیات و هندسه، تاریخ و جغرافیا، علوم طبیعی و حفظ‌الصحه، ژئولوژی، هیئت و نجوم جدید و قانون جاذبه و اطلاعات جدید ریاضی را فرا گرفت. زبان فرانسه را در همان‌جا نزد میرزا احمد مدیر نراقی آموخت، مردی که در رشد فکر و اجتماعی دانش‌آموزان مدرسه شوکتیه از جمله خود او نقش مهمی داشت تا آنجا که تحت تأثیر افکارش با شخصیت‌هایی چون شيخ محمد عبده، طه حسين و ديگر نويسندگان آزادانديش در كشورهاى عربی و نیز سیدجمال‌الدین اسدآبادی آشنا و شیفته او شد، به‌طوری که بعدها چند مقاله درباره وی تألیف و ترجمه کرد که در کتاب مفخر شرق سیدجمال‌الدین اسدآبادی آمده است.
سیدغلامرضا زبان انگلیسی را نیز خارج از مدرسه نزد مستر هیل، رئیس وقت بانک شاهنشاهی بیرجند آموخت. در حدود بیست‌ویک‌سالگی، در بانک شاهنشاهی بیرجند مشغول به کار شد و از آنجا که بر زبان انگلیسی تسلط کافی داشت، در مدرسه شوکتیه نیز به تدریس آن زبان و برخی دروس دیگر پرداخت. در همان سال ازدواج کرد. در 1302ش به‌دعوت يكى از دوستانش، به هند رفت و از شهرهاى كراچى، بمبئى و دهلى دیدن نمود. در 1304ش برای دومین بار راهی هند شد و مدت چهارماه در آنجا اقامت گزید و در دانشگاه علیگر به مطالعه و تحقیق پرداخت. در این ایام از كتابخانه‏ها و مجامع فرهنگى هند بهره برد و با اندیشه‌های اقبال لاهورى آشنا شد و به دنبال آن برخی از آثار او را ترجمه کرد و خود در زمره یکی از اقبال‌شناسان ایرانی درآمد. ارادت او به اقبال تا آنجا بود که می‌گفت: «همان‌طور که او به ملای رومی می‏گوید: مرشد من اوست، بنده هم با افتخار تمام باید عرض کنم که اقبال حقی بزرگ بیش از هر کس دیگر به گردن من دارد».
در 1306ش به استخدام بانک ملی درآمد و در 1312ش به‏عنوان معاون بانك ملى، به سبزوار رفت، اما يك‌سال و نيم بعد به تهران منتقل شد و حدود سه سال در آنجا اقامت گزید. در 1315ش به بانك ملى زابل انتقال یافت. در آن ايام در سميناری با عنوان «پرورش افكار» كه با اهدف ترويج فرهنگ غرب تشكيل شده بود، تحت عنوان «اخلاق از ديدگاه اسلام» به ایراد سخن پرداخت. از این‌رو، پس از چندى از طرف مقامات بانك، به تهران احضار شد و در پاسخ به سؤال آنان که «شما مسئول اداره سازمانى هستيد كه با چنين مطالبى سروكار ندارد»، گفت: «من در درجه اول مسلمانم و منسوب به سيادت؛ شهامت شعار ماست، و اگر اين كشور با موازين اخلاقى و اسلامى اداره مى‏شد، من بايد به‏جاى شما در رأس اين دستگاه باشم.» سرانجام بر اثر سخنرانی‌های انتقادی به قم تبعید شد. پس از شهریور 1320 و اشغال ایران توسط متفقین، دوباره به تهران آمد. در این ایام محضر استادانی چون آقا سیدرضا زنجانی، عبدالحسین ابن‌الدین، محمدکاظم عصار و محسن صدرالاشراف را درک کرد. در 1321ش از آنجا که با عطاءالله شهاب‌پور، مؤسس انجمن تبلیغات اسلامی دوست بود، همکاری خود را با انجمن تبلیغات اسلامی آغاز کرد که از پیشگامان اتحاد مسلمانان در ایران بود. در همان سال عازم بيت‏الله‌الحرام شد و در اين سفر کوشید تا با علما و دانشمندان حجاز ارتباط برقرار كند. با مشاهده اوضاع نابسامان حجاج و نحوه اداره حرمین شریفین توسط سران سعودى، پس از بازگشت از آنجا، در 1322ش سلسله‌مقالاتى را درباره ریشه خاندان آل سعود و تأثير بيگانگان در انتخاب و حكمرانى آنها نوشت و در روزنامه وظيفه به چاپ رساند. در همان سال (1322)، در زمره اعضای هیأت تحریه ماهنامه فلسفی ـ اسلامی گنج شایگان درآمد. 
در 1323ش عازم زيارت عتبات عاليات شد و با آیت‌الله العظمی محمدحسین كاشف‏العظاء، فقیه برجسته و علامه امينى، مؤلف كتاب ‏الغدير دیدار کرد. در همین سال با مجله آیین اسلام به صاحب‌ امتیازی نصرت‌الله نوریانی به همکاری پرداخت و بسیاری از مقالات خود را در آنجا منتشر کرد. 
سعیدی از فعالان جمعیت اتحادیه مسلمین بود که با تأسیس جامعه تعلیمات اسلامی در 1324ش توسط شیخ عباسعلی اسلامی با آن مؤسسه و نیز با مجله جلوه دانشگاه تهران در سال‌های 1324 تا 1326همکاری نمود. مقاله «فلسطين مظلوم ضجّه مى‏كشد» را در سال 1326جهت روشنگری مردم ایران درباره مظلومیت مردم فلسطين نوشت.
همچنین در 1327ش مجله نامه فروغ علم را به صاحب امتیازی سیدجعفر شهیدی، در فروردین 1329 به راه انداخت و مقالاتی در حمایت از مسلمانان هند و فلسطین منتشر و نگرش جدیدی به مذهب اسلام نوشت. 
با اوج‌گیری نهضت ملى شدن نفت (1331)، به مدت دو سال كنار آيت‏الله كاشانى در زمينه‏هاى سياسى و غيره همكارى کرد. همچنين فعاليت مشتركى را با مرحوم سيدرضا زنجانى، مرحوم ابن‌الدّين، ناظم مدرسه سپهسالار، محمدکاظم عصار و صدرالاشراف در تهران دنبال نمود و بعدها با آيت‏الله سیدمحمود طالقانى آشنا و دوستی نزدیکی برقرار کرد به‌طوری که چندین سخنرانی در کانون تربیتی و فکری مسجد هدایت انجام داد.
در 1335ش کتاب خطر جهود براي اسلام و ايران را نگاشت. با چاپ این کتاب بود که توسط ساواک تحت تعقيب قرار گرفت و اسدالها عَلَم که در مدرسه شوکتيه بيرجند چند صباحي شاگردش بود، به سراغش رفت و از او خواست که ديگر درباره جهود (يهود) حرفي نزند. اما او در پاسخ گفت: «من انتظار داشتم که در کشورم آزادانه بتوانم از خطراتي که ما را تهديد مي‏کند، سخن بگويم و اگر امير شوکت‌الملک بوده، شايد چنين شرطي به من پيشنهاد نمي‏کرد». 
استاد سعيدى از آنجا که مخالف و منتقد اندیشه‌های احمد کسروی بود، مقالاتی در حمایت از اسلام و مقابله با اندیشه‌های وی نوشت. در 1338ش نیز مقالاتی در مجله مکتب تشیع منتشر و پس از آن، با هفته‌نامه وظیفه به مدیریت سیدمحمدباقر حجازی همکاری کرد. 
با تأسیس دارالتبلیغ قم در 1343ش توسط آیت‌الله شریعتمداری، به قم رفت و مقالاتی را در مجله مکتب اسلام منتشر ساخت. در این ایام، معلم انگلیسی دارالتبلیغ نیز بود. با تأسیس حسینیه ارشاد، در 1347ش همراه جمعی از اندیشمندان دینی مانند آیت‌الله مرتضی مطهری، محمدتقی شریعتی، شاهچراغی در آنجا به فعالیت پرداخت. در همین سال نیز همراه این دو نفر و دكتر على شريعتى، سيد‌صدرالدين بلاغى و سيدهادى خسروشاهى عازم خانه خدا شد و ضمن مذاکره با علماى حجاز، پيشنهاد اداره شهر مكه و مدينه را تحت سرپرستى نمايندگان تمام كشورهاى اسلامى مطرح کرد. همچنین متصدی انتشارات دارالتبلیغ گردید. در ارديبهشت 1344 كتاب پيمان جوانمردان را تأليف و در قم منتشر ساخت که پس از انتشار، ساواک از توزيع آن جلوگيرى کرد.
در ارديبهشت‌ماه 1349 در كنگره بزرگداشت اقبال در حسينيه ارشاد، تحت عنوان «اقبال مسلمانان» به سخنرانی پرداخت و از خدمات علامه اقبال ‏لاهورى در جهت تبليغ و تبيين اسلام یاد کرد و در همان سال از طرف دارالتبلیغ اسلامی برای تبلیغ به پاکستان رفت. 
با درگذشت علامه سیدمحمد فرزان، استاد سعیدی به تهران آمد و در مراسم ختم ایشان به حذف زبان عربی به اسدالله علم، وزیر دربار پهلوی دوم معترض شد. در سال 1351-1352 به انگلستان رفت و بنابر دستور آيت‏الله العظمى گلپايگانى در مسجد مسلمانان لندن با ایراد سخنرانى‏های متعدد، ‌ارزش‏هاى فرهنگ و تمدن اسلامی را تبلیغ کرد. در آبان‏ماه 1353ش نیز به ‌دعوت جماعت اسلامى هند برای شركت در كنگره جماعت اسلامى هند به دهلى رفت و در سخنرانی خود بر ضرورت وحدت كشورهاى اسلامى در مقابله با استكبار تأكيد کرد.
در 12 ارديبهشت‌ماه 1363 راهی بیرجند شد و در مراسم بزرگداشت ششمين سالگرد شهادت علامه، فيلسوف و متفكر بزرگ اسلامى استاد شهيد مرتضى مطهرى شرکت کرد و به ‌بررسى زواياى زندگانى این چهره علمی، فرهنگی و دینی معاصر پرداخت و گفت: «سهم او را در پايه‏گذارى انقلاب اسلامى ايران از هر كس بيشتر دانست چرا که ایشان از روزى كه از قم به‌تهران منتقل شد، هر روز فعاليت‌ها و افاضاتى نمود كه به ‌همه طبقات سرايت كرد.»
در تيرماه 1366 به دنبال خشونت دولت هند عليه مسلمانان اين كشور و دستگيرى مولانا امام بخارى، در اعتراض به این عمل دولت هند، نامه‏اى خطاب به راجيو گاندى، نخست‌وزیر هند نوشت.
دکتر سعیدی از آنجا در طول حیات خود همواره برای آگاهی نسل جوان تلاش می‌کرد و اعتقاد داشت اگر نسل جوان از وقایع پیرامون خود و خطراتی که کشور و دین را تهدید می‌کند آگاه شود، به دام استعمار نخواهد افتاد؛ با توجه به این نگرش و اهتمام و توجه به مسأله اتحاد مسلمین به ترجمه و تألیف آثاری درباره هویت مذهبی مسلمانان پرداخت. آثارش در الجزایر و افغانستان با استقبال خوبی روبه‌رو شد که برای نمونه می‌توان به ترجمه کتاب الجزایر خونین به زبان عربی اشاره کرد که در روند مبارزات مردم آنجا تأثیر بسیار بر جای گذاشت. وی در افغانستان نیز طرفداران زیادی داشت.
دفتر زندگانی این نویسنده و مترجم توانا عاقبت در بیرجند بسته شد و طبق وصیتش پیکرش به قم منتقل و در جوار حضرت معصومه (ع) به خاک سپرده شد. از استاد سعیدی سه فرزند به نام‌های بی‌بی عالیه(همسر دکتر سیدجعفر شهیدی)، سیدهادی و سیدمهدی باقی ماند.
انجمن آثارومفاخر فرهنگی به پاس سالها فعالیت علمی و فرهنگی وی، طی برگزاری مراسم بزرگداشتی در 3 بهمن‌ماه 1400 ایشان را به عنوان یکی از مفاخر ایران‌زمین معرفی کرد.
 

دکتر سید غلامرضا سعیدی در نگاه دیگران

ـ آیت‌الله سبحانی :«در میان صفات برجسته او به سه ویژگی اشاره می‌کنیم: نسبت به اسلام و مسلمین مخلص و طالب اتحاد و همبستگی آنان بود. چیزی در نظر او بالاتر از اسلام نبود. هر نویسندة اسلامی در نظر او آنگاه محبوب بود که قلمش در خدمت اسلام باشد و از تفرقه‌افکنی متنفر بود، ولی در عین حال از پوشیدن حقایق نیز سخت رنج می‌برد. او به خاندان رسالت که خود شاخه‌ای از آن شجرة طیبه بود، اخلاص می‌ورزید. به هنگام ذكر مناقب و فضایل یا مراثی ائمه اطهار (علیهم‌السلام) پرده‌ای از اشک، چشمانش را می‌گرفت و گاه مرواریدوار بر چهره‌اش روان می‌گشت. انسان شجاع و با شهامتی بود، چیزی که می‌توانست این مرد بزرگ را از دیگر همکارانش جدا سازد، یا به او برتری بیشتری ببخشد، شهامت در سخن و بیان بود. جز از خدا از کسی نمی‌ترسید و از خطر نمی‌هراسید ». 


ـ حجت‌الاسلام دوانی:«مرحوم سعیدی با حرارت و فصاحت سخن می‌گفت. گرم و گیرا؛ به‌طوری که بیننده را در دم متوجه خود می‌ساخت و از دیگران منصرف می‌نمود. طنین آهنگین و پُر هیمنه‌ای داشت و بسیار صریح‌اللهجه بود. نسبت به اشخاص مُحق و مظلوم، مهربان و در برابر زورگویان و افراد منافق و متملق و فرصت‌طلب، مقاوم و غیر قابل بازگشت بود. رو در روی آنها می‌ایستاد و حرفش را بدون ملاحظه و مجامله می‌زد و از کسی باکی نداشت. از انتشار مجله مکتب اسلام و مکتب تشیع در قم و اقدام علما و فضلای حوزه در نوشتن و چاپ و انتشار مقالاتشان خرسند بود و می‌گفت: حیف نیست نسل جوان مملکت از آقایان طباطبایی (علامه طباطبایی)، مطهری و بهشتی محروم بماند و نداند چه گوهرهای قیمتی در حوزه علمیه هست که زبان و نیاز آنها را می‌دانند و می‌توانند پاسخگوی آنها باشند».


ـ دکتر سیدجعفر شهیدی:«مرحوم سعیدی به چند نفر از علمایی که روشنفکر بودند، به این معنا که با وضع جدید بیشتر آشنایی داشتند، توجه فراوان داشتند؛ مثل مرحوم كاشف‌الغطاء، مرحوم هبه‌الدين و اخيرا به کتاب‌های مرحوم سیدرضا صدر خیلی توجه داشت. همچنین به نوشته‌های مرحوم ابوالاعلی مودودی از متفکران پاکستان خیلی توجه داشت و نوشته‌های مرحوم مجید رفیع‌الدین را که به انگلیسی نوشته می‌شد ترجمه می‌کرد». 


ـ دکتر حسن بلخاری قهی: «از جمیع صفات و خصال استاد سیدغلامرضا سعیدی، یکی نیز روشن‌بینی، روشن‌نگری و اشراف بر مسائل خاص زمانه خود بر بنیاد کلام نورانی امام جعفر صادق (ع) یعنی «الْعَالِمُ بِزَمَانِهِ لاتَهْجُمُ عَلَيْهِ اللَّوَابِسُ» بود».
 

کتاب‌ها

1.    ترجمه کتاب اسلام و طب جديد يا معجزات علمي قرآن، اثر عبدالعزيز اسماعيل پاشا، تهران: کتابخانه ارشاد، 1322.
2.    ترجمه کتاب تشکیل پاکستان، اثر هکتور بولیتور، قم: بی نا، 1322.
3.    تألیف کتاب پاکستان، مطبوعات اسلامی،1326.
4.    تألیف کتاب مسئله کشمیر و حیدرآباد دکن یا مبارزه گاوپرستان و خداپرستان، تهران: تابش (چاپخانه)، 1328.
5.    تألیف کتاب متجاوز کیست (راجع به مسئله کشمیر)، بی جا: بی نا، 1329.
6.    ترجمه کتاب اسلام و جاهلیت، اثر ابوالاعلی مودودی، تهران، کتابفروشی فردوسی، 1333.
7.    ترجمه کتاب عذر تقصير به پيشگاه محمد و قرآن، اثر جان ديون پورت، قم: دارالتبلیغ اسلامی، 1334.
8.    ترجمه کتاب جنگ و صلح در قانون اسلام، تالیف مجید خدوری، تهران: اقبال؛ فرانکلین، 1335.
9.    تألیف کتاب خطر جهود برای جهان اسلام و ایران، تهران: انتشارات محمدی و اقبال، 1335.
10.    ترجمه کتاب قائد اعظم محمدعلی جناح مؤسس پاکستان، اثر هکتور بولتیور، تهران: کتابفروشی محمدی، 1336.
11.    ترجمه کتاب رسول اکرم (ص) در ميدان جنگ، اثر محمد حميدالله، تهران: کتابفروشی محمدی، 1336.
12.    ترجمه کتاب پيشرفت سريع اسلام، اثر لورا واکسيا واگليري، تهران: حر،‏ 1337.
13.    ترجمه کتاب فلسفه و تربیت، اثر احسان‌الله‌خان، تهران: برکز اطلاعات و تحقیقات تربیتی، 1338.
14.    تألیف و ترجمه کتاب اقبال‏شناسي، هنر و انديشه علامه دکتر محمد اقبال، تهران: بعثت، 1338.
15.    ترجمه کتاب زندگاني حضرت محمد (ص) يا بزرگترين مرد تاريخ جهان، قم: دارالتبلیغ اسلامی،‏ 1339.
16.    ترجمه کتاب برنامه انقلاب اسلامي، اثر سيد ابوالاعلي مودودي، قم: حر، 1340.
17.    ترجمه کتاب مبادي اسلام و فلسفه احکام، اثر سيد ابوالاعلي مودودي، قم: شفق قم، ‏1342.
18.    ترجمه اول اخلاق ما بعد تمدن آن‌ها، به ضمیمه مقاله عبودیت فکری، اثر ابوالاعلی مودودی، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1343.
19.    ترجمه کتاب عایشه همسر پیامبر، اثر بنیا ایوت، تهران: آسیا، 1344.
20.    ترجمه کتاب‌های داستان‌هايي از زندگي پيغمبر ما، اثر ممتاز احمد پاکستاني، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1345.
21.    ترجمه عمار ياسر پيشاهنگ اسلام و پرچمدار علي (ع)، اثر صدرالدين شرف‌الدين، تهران: فراهانی، 1345.
22.    ترجمه کتاب فرد و اجتماع، اثر محمد قطب، تهران: کتابخانه ارشاد، 1345.
23.    ترجمه کتاب خداشناسی طریق نجات، اثر ابوالاعلی مودودی، تهران: موسسه ملی، 1346.
24.    ترجمه کتاب مانیفست یا منشور جهاني اسلام، اثر محمد رفيع‌الدين،‏ تهران: کتابفروشی شکیب، 1346.
25.    ترجمه کتاب ماجراي سقيفه يا اولين توطئه در اسلام، اثر محمدرضا مظفر، تهران: آیین جعفری،1347.
26.    ترجمه کتاب اسلام و غرب، اثر احمد خورشيد، قم: دارالتبلیغ اسلامی، 1347.
27.    ترجمه کتاب نقش اسلام در برابر غرب، اثر مارگرت مارکوس، قم: ‏ دارالتبلیغ اسلامی، 1348.
28.    ترجمه کتاب جمال عبدالناصر در 24 ساعت آخر زندگی ، تالیف محمدحسنین هیکل، تهران: بعثت، 1350.
29.    ترجمه کتاب  فرياد فلسطين و حريق مسجد الاقصي، اثر محمدحسنين هيکل، تهران: بعثت،‏ 1350.
30.    تألیف کتاب با روشنفکر مسلمان، قم: انتشارات یاسر، 1351.
31.    ترجمه کتاب خاورشناسی و توطئه خاورشناسان، تألیف مریم جمیله (مارگریت مارکوس)، قم: دارالتبلیغ اسلامی، 1351.
32.    تألیف کتاب کمونيسم و اخلاق، قم: یاسر، 1352.
33.    تألیف کتاب پیامبر و منافقین، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1352.
34.    تألیف کتاب نظریه اخلاق اسلامی، تهران: آیین جعفری، بی تا .
35.    تألیف کتاب  اسلام به زبان ساده (براي کودکان و نوجوانان)، قم: دارالتبلیغ اسلامی، 1353.
36.    مقدمه بر کتاب زنده باد آزادی: داستانی از سرزمین الجزایر قبل از استقلال، نوشته علی وافی ، قم: شفق، 1354.
37.    تألیف کتاب داستان‌هايي از تاريخ اسلام، تهران: الهام، 1355.
38.    ترجمه کتاب فلسفه تربیتی اسلام، اثر محمدفاضل الجمالی، تهران: بعثت ، 1355.
39.    ترجمه کتاب اولین قانون اساسی مکتوب در جهان، اثر محمد حمیدالله، تهران: بعثت،1357 .
40.    ترجمه کتاب حسین(ع) رمز حقیقت و مظهر آگاهی، قم: حر، 1357.
41.    ترجمه کتاب زندگی خانوادگی، تألیف فاطمه هیرن سرکا، تهران: کانون نشر حقایق اسلامی، 1357.
42.    تألیف کتاب هدف‌های تعلیم و تربیت مکتب فکری اسلامی از نظر محمد اقبال، تهران: فارابی، 1358.
43.    تألیف کتاب پیمان جوانمردان، قم: ملت، 1359.
44.    ترجمه کتاب تربيت از ديدگاه قرآن، اثر محمدفاضل جمالي‏، تهران: محمدی، 1360.
45.    ترجمه کتاب اسلام به زبان ساده، تهران: کعبه، 1362.
46.    ترجمه کتاب پاکسازی سکولاریزم یا مبارزه با سیستم حکومت دنیوی روشنفکران، اثر محمد رفیع‌الدین، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1368.
47.    ترجمه کتاب مفخر شرق، سيدجمال‌الدين اسدآبادي، تالیف محمد امین، به کوشش سيدهادي خسرو شاهي، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1370.
 

مقاله‌ها

1.    «سیدجمال الدین اسدآبادی قهرمان نهضتهای اسلامی»، تاریخ و فرهنگ معاصر، س 5، پاییز و زمستان 1375، ش 19و20، صص 265-273.
2.    «سخنی نو آر که نو را حلاوتی است دگر»، مجله اطلاعات سیاسی - اقتصادی ، مرداد و شهريور 1374 ، ش 95 و 96 ، صص140 - 140 .
3.    «ماهیت و اهمیت فلسفه اقبال»، در شناخت اقبال، تهران، 1365، صص 67-119.
4.    «استاد سید¬غلامرضا سعیدی حضور هفتاد ساله در مسیر تحقق «احیای تفکر دینی»»، مصاحبه¬شونده  سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله کیهان فرهنگی ، مهر 1364 ، ش 19 ، صص 3 – 12.
5.    «گفتگویی با آقای سید¬غلامرضا سعیدی درباره علامه اقبال، سید جمال¬الدین اسدآبادی و علامه کاشف¬الغطاء» مصاحبه¬کننده محمود حکیمی، مصاحبه¬شونده سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله آموزش و پرورش (تعلیم و تربیت) ، (دوره چهل و هشتم)، اسفند 1358 ، ش 6 ، صص  15 - 23 .
6.    «علامه اقبال، سید¬جمال¬ اسدآبادی و علامه کاشف¬الغطاء »، مصاحبه¬کننده محمود حکیمی، مصاحبه¬شونده سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله آموزش و پرورش (تعلیم و تربیت) ، دوره چهل و هشتم ، بهمن 1358 ، ش 5 ، صص41 - 46 .
7.    «با نزدیک شدن ماه حج قلب¬ها به تپش در می¬آید»،  مجله  آموزش و پرورش (تعلیم و تربیت)، دوره چهل و هشتم ، آبان 1358 ، ش 2 ، صص11 - 14 .
8.    «نقشه‌های کلیسا در ممالک اسلامی»، مجله درسهایی از مکتب اسلام ، فروردين 1357، سال هجدهم ، ش 1 ، صص 15 - 16 .
9.    «اقبال معمار مسلمان»، هنر و مردم (ویژه¬نامه ایران و پاکستان) ،آبان 1356، ش 2، صص 97-99.
10.    «بشر دوستی رهبران جهان آزاد!»،  مجله درسهایی از مکتب اسلام ، آبان 1354، سال شانزدهم ، ش 11 ، صص 12 - 13 .
11.    «راجه محمود آباد درگذشت»، مجله درسهایی از مکتب اسلام ، اسفند 1352، سال پانزدهم ، ش 3 ، صص66 - 67 .
12.    «اقبال مسلمان»، علامه اقبال : (گزارش) کنگره بزرگداشت اقبال در حسینیه ارشاد ، تهران ، 1352، صص 153-160.
13.    «ارتباط شخصیت پیامبر با زندگی من»  مارگریت مارکوس؛ مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، ارديبهشت 1352، سال چهاردهم، ش 4 ، صص 89 - 95 .
14.    «بردگی سفید¬پوستان در فرانسه»، مجله درسهایی از مکتب اسلام ، ارديبهشت 1351، سال سيزدهم ، ش 4 ، صص 58 - 59 .
15.    «بحران دراستراتژی¬های توسعه»، محبوب الحق؛ مترجم غلامرضا سعیدی؛ منبع نگین مهر، ۱۳۵۱ ، ش ۸۹.
16.    «از مجله ردینس چاپ دهلی/ شورای کلیساهای خاورمیانه به اعمال اسرائیل در بیت-المقدس اعتراض می¬کنند»،  مجله  درسهایی از مکتب اسلام ، اسفند 1350، سال سيزدهم ، ش 2 ، صص 76 - 77 .
17.    «نقشه خطرناک اسرائیل برای بیت¬المقدس»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، دي 1350، سال دوازدهم ، ش 12 ، صص43 - 45 .
18.    «بیچاره زن غربی»،  مجله درسهایی از مکتب اسلام ، آذر 1350، سال دوازدهم ، ش 11 ، صص29 - 32 .
19.    «سابقه اسلام در آندونزی و مالزی»، مجله درسهایی از مکتب اسلام ، تير 1350، سال دوازدهم ، ش 6 ، صص 33 – 34 .
20.    «سخنرانی نمایندگان فلسطین در سازمان ملل/ مجله جهان اسلام چاپ کراچی مورخ 19 شوال 1390»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، فروردين 1350، سال دوازدهم ، ش 3 ، صص55 - 57 .
21.    «پیشرفت سریع اسلام»، مجله درسهایی از مکتب اسلام ، آذر 1349، سال يازدهم ، ش 12، صص 64 – 66.
22.    «قیام چپیهای نوظهور در اسرائیل و مخالفت با صهیونیزم»، مجله درسهایی از مکتب اسلام ، مهر 1349، سال يازدهم ، ش 10 ، صص 63 - 66 .
23.    «نظام اقتصادی اسلام که به تصویب علمای پاکستان رسیده است»، مجله درسهایی از مکتب اسلام ، شهريور 1349، سال يازدهم ، ش 9 ، صص54 – 54.
24.    «یک سند تاریخی: آخرین پیام برتر اندراسل به جهان انسانیت (راجع به مسلمانان فلسطین)»، مجله درسهایی از مکتب اسلام ، ارديبهشت 1349، سال يازدهم ، ش 5 ، صص 15 – 16. 
25.    «نمونه از عظمت و شکوه تمدن اسلام در اندلس (مجله جهان اسلام چاپ کراچی)»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی، مجله درسهایی از مکتب اسلام ، اسفند 1348، سال يازدهم ، ش 3 ، صص48 - 49 .
26.    «حادثه خونین احمد آباد هند»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام، آذر 1348، سال دهم ، ش 12 ، صص 33 - 33 .
27.    «نقش سازمان ملل در حفظ حقوق بشر مجله ردینس؛ چاپ هند»، مجله درسهایی از مکتب اسلام ، تير 1348، سال دهم ، ش 7 ، صص58 – 60.
28.    «نامه دبیر کل مؤتمر اسلامی جهان درباره سرنوشت مسجد اقصی»، مجله درسهایی از مکتب اسلام ، فروردين 1348، سال دهم ، ش 4 ، صص 48 - 49 .
29.    «کوشش مسیحیان در آفریقا»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، اسفند 1347، سال دهم ، ش 3 ، صص47 - 49 .
30.    «تحقیق تازه و جالبی درباره آخرین آمار مسلمانان جهان»، مجله درسهایی از مکتب اسلام ، دي 1347، سال دهم ، ش 1 ، صص 42 – 46.
31.    «اوضاع اندوهبار مسلمانان هند/ مجله هفتگی «ری دنیس»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، خرداد 1347، سال نهم ، ش 7 ، صص 49 – 51.
32.    «سخنی دیگر در حاشیه «مغز ربائی» و «مغزیابی»»،  مجله نگین ، فروردین 1347 ، ش 35، صص17 – 18.
33.    «امتیاز قوانین اسلام/ از مجله هفتگی Radiance»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، اسفند 1346، سال نهم ، ش 4 ، صص 55 – 57.
34.    «مقام زن در اسلام/ مجله اسلامیک ریویو»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، مرداد 1346، سال هشتم ، ش 9 ، صص62 - 63 .
35.    «حقوق خانواده در اسلام (2): زناشوئی وسیله است نه هدف»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، مرداد 1346، سال هشتم ، ش 9 ، صص 64 - 67 .
36.    «معبد تفاهم (هدفها و مقاصد) از مجله اسلامیک ریویو»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، ارديبهشت 1346، سال هشتم ، ش 6 ، صص46 - 48 .
37.    «چرا خداوند را به زبان عربی عبادت می¬کنیم»، حمیدالله حیدر¬آبادی، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، فروردين 1346، سال هشتم ، ش 5 ، صص 44 - 44 .
38.    «چرا خداوند را به زبان عربی عبادت می¬کنیم»، حمیدالله حیدر¬آبادی، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، اسفند 1345، سال هشتم، ش 4 ، صص 20 – 21. 
39.    «چرا به زبان عربی خدا را عبادت میکنیم؟  از مجله اسلامیک ریویو لندن»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، بهمن 1345، سال هشتم ، ش 3 ، صص46 – 48. 
40.    «هدفهای مکتب فکری اسلام از نظر محمد اقبال (4) (تعلیم و تربیت و فرهنگ)»، مجله آموزش و پرورش (تعلیم و تربیت)،  بهمن 1345 ، ش 369، صص 59 - 69 .
41.    «هدفهای تعلیم و تربیت مکتب فکری اسلام از نظر محمد اقبال (زنده بودن و زنده ماندن)»، مجله آموزش و پرورش (تعلیم و تربیت) ، آذر 1345 ، ش 367 ، صص 72 - 75 .
42.    «هدفهای تعلیم و تربیت مکتب فکری اسلام از نظر محمد اقبال»، مجله آموزش و پرورش (تعلیم و تربیت)،  دوره سی و ششم، آبان 1345 ، ش 6 ، صص 60 - 63 .
43.    «هدفهای تعلیم و تربیت مکتب فکری اسلام از نظر محمد اقبال»  مجله آموزش و پرورش (تعلیم و تربیت) ، دوره سی و ششم، مهر 1345 - ش 5 ، صص30 - 36 .
44.    «جزایر مالدیف سرزمین اسلامی ناشناخته/ ترجمه از مجله «حضاره الاسلامیه»»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله  درسهایی از مکتب اسلام ، آذر 1345، سال هشتم ، ش 1 ، صص 26 – 27.
45.    «مأمور مسلمان رشوه نمی¬گیرد! »، مجله درسهایی از مکتب اسلام ، مهر 1344، سال ششم ، ش 12 ، صص 15 - 15 .
46.    «آنچه مسلمانان سیاهپوست آمریکا عقیده دارند (ترجمه از مجله اسلامیک ریویو)»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، تير 1344، سال ششم ، ش 9 ، صص  37 - 40 .
47.    «نیازمندیها و عقاید سیاهپوستان مسلمان آمریکا (ترجمه از مجله اسلامیک ریویو)»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، خرداد 1344، سال ششم ، ش 8 ، صص 46 - 48 .
48.    «خطابه‌ای که کشوری را بوجود آورد»، سخنران محمد اقبال؛ مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، ارديبهشت 1344، سال ششم ، ش 7 ، صص 22 – 26.
49.    «خطابه‌ای که کشوری را بوجود آورد»، سخنران محمد اقبال؛ مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، فروردين 1344، سال ششم ، ش 6 ، صص 18 – 24.
50.    «برتری اسلام»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله نامه آستان قدس ، فروردین 1344 ، ش 20 ، صص 54 – 59.
51.    «تحقیقات تاریخی خراسان: در الحفاظ»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله نامه آستان قدس ، آذر 1343 ، ش 19 ، صص 69 - 75 .
52.    «ابنیه آستان قدس: تحقیقات تاریخی خراسان (گنبد مطهر)»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله نامه آستان قدس ، مرداد 1343 ، ش 18 ، صص 65 - 70 .
53.    «ابنیه آستان قدس: تحقیقات تاریخی خراسان»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله نامه آستان قدس ، فروردین 1343 ، ش 17 ، صص 51 - 59 .
54.    «تحقیقات تاریخی درباره خراسان: مزار خواجه ربیع»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله نامه آستان قدس ، آذر 1342 ، ش 16 ، صص 31 - 36 .
55.    «تحقیقات تاریخی درباره خراسان»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله نامه آستان قدس ، شهریور 1342 ، ش 15 ، صص 15 – 24.
56.    «جوانمردی (از مجله المسلمون ارگان مرکز اسلامی ژنو)»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، خرداد 1341، سال چهارم ، ش 5 ، صص 46 - 48 .
57.    «انگیریسیون یا تفتیش عقائد»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله مکتب تشیع ، اردیبهشت 1341 ، ش 9 ، صص 214 - 241 .
58.    «ملکه های زیبائی، بیماری تازه! (ترجمه از مجله حضاره الاسلام ش 3 ، چاپ دمشق)»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، دي 1340، سال سوم ، ش 11 ، صص  65 - 66 .
59.    «برگی از سوانح حیات قائد اعظم محمد علی جناح (هدیه روز تولد)»،  هکتور بولیتو؛ مترجم سید غلامرضا سعیدی؛ مجله هلال ، دی 1340 ، ش 37 ، صص3 - 7 .
60.    «ندای مسلمانان ژاپن»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله نامه آستان قدس ، آذر 1340 ، ش 9 ، صص 76 - 80 .
61.    «یا فلسفه مادی غرب یا قرآن! مسلمانان باید یکی از این دو را انتخاب کنند»، مارگارت مارکوس؛ مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله درسهایی از مکتب اسلام ، آبان 1340، سال سوم ، ش 9 ، صص 33 - 39 .
62.    «تربیت در اسلام (بحث تطبیقی)»، محمد¬رضا شبیبی؛ مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله نامه آستان قدس ، مهر 1340 ، ش 8 ، صص 27 - 40 .
63.    «منابع فلسفی ماتریالیزم مادی غرب»، مجله درسهایی از مکتب اسلام ، مهر 1340، سال سوم ، ش 8 ، صص 63 - 71 .
64.    «وظیفه طبقه حاکمه جهان اسلام»، مجله مکتب تشیع ، خرداد 1340 ، ش 6 ، صص 254 - 271 .
65.    «مبدأ تاریخ هجری»، مجله جهان دانش ، فروردین 1339 ، ش 1 ، صص172 - 186 .
66.    «ناسیونالیزم و انترناسیونالیزم اروپایی و اسلامی»، مجله مکتب تشیع ، دی 1338 ، ش 2 ، صص181 - 190 .
67.    «بزرگترین مرد تاریخ جهان»، مجله مکتب تشیع ، مهر 1338 ، ش 1 ، صص  65 - 95 .
68.    «روح فرهنگ اسلام (2)»، اقبال پاکستانی؛ مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله آموزش و پرورش (تعلیم و تربیت )، تیر 1338 ، ش 20 ، صص 49 - 62 .
69.    «روح فرهنگ اسلام»،  اقبال پاکستانی؛ مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله آموزش و پرورش (تعلیم و تربیت)، خرداد 1338 ، ش 19 ، صص 25 - 39 .
70.    «اولوسیون (Evolution) یا مسئله تکامل حیات از نظر قرآن»، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله مکتب تشیع،  اردیبهشت 1338 ، صص 233 - 246 .
71.    «در وادی جهالت»، گنج شایگان ، سال اول، ش ۲، تیر ۱۳۳۲ .
72.    «درسی از روانشناسی: شخصیت انسان از نظر روان¬¬شناسی جدید و از لحاظ دین»،  مجله  نامه فروغ علم ، مهر و آبان و آذر 1329 ، ش 7 و 8 و 9 ، صص 17 - 23 .
73.    «رژیم¬های اقتصادی و اسلام: 1-اقتصاد کاپیتالیزم (سرمایه داری)»،  مجله نامه فروغ علم ، خرداد 1329 ، ش 3 ، صص 4 - 11 .
74.    «ناسیونالیزم و آنترناسیونالیزم اروپائی و اسلامی (1)»،  مجله نامه فروغ علم ، اردیبهشت 1329 ، ش 2 ، صص 5 - 17 .
75.    «نمونه¬ای از حوادث خونین فلسطین»، مسلمین، س اول، اردیبهشت 1329، ش 5، صص 29-30.
76.    «فاجعه سقوط حکومت اسلامی در حیدرآباد دکن»، مسلمین، س اول، شهریور 1329، ش 9، صص 36-37.
77.    «ندای حق (صدای ابوذر غفاری درباره عدالت اجتماعی)»،  مجله آیین اسلام ، تیر 1328 ، ش 230 ، صص 4 - 5 .
78.    «سیر اسلام در اروپا»، مسلمین، سال اول، ش 1 دی 1328، صص 32-33؛  ش 2 بهمن 1328 صص26-27.
79.    «شخصیت بزرگ گاندی»، مجله آیین اسلام ، اسفند 1326 ، ش 196 ، صص 9 - 9 .
80.    «فلسطین مظلوم ضجه می¬کشد»،  مجله آیین اسلام ، مهر 1326 ، ش 179 ، صص 7 – 7.
81.    «یک مسئله، یک وطن، یک دشمن: مسلمانان بیدار شوید»،  مجله آیین اسلام ، مهر 1326 ، ش 178 ، صص 15 – 15.
82.    «اشراق الهی و فلسفه اسلام»،  مجله جلوه ، بهمن و اسفند 1325 ، ش 18 و 19 ، صص297 - 303 .
83.    «درود بر آقای سید نورالدین مجتهد شیرازی»، مجله آیین اسلام ، تیر 1325 ، ش 121 ، صص 5 - 5 .
84.    «نفوذ فرهنگ اسلام در اروپا»، مجله آیین اسلام، فروردین 1325، ش 104 ، صص 25 – 28. 
85.    «اصلاح جهان (بقیه از شماره پیش)»،  مجله ایمان ، دی 1324 ، ش 14 ، صص 9 - 16 .
86.    «اسلام و تمدن جهان»،  مجله آیین اسلام ، آذر 1324 ، ش 87 ، صص 8 - 8 .
87.    «مقام دین در عالم تمدن»،  مجله جلوه ، آذر 1324 ، ش 6 ، صص 292 - 298 .
88.    «اصلاح جهان»،  مجله ایمان ، آذر 1324 ، ش 13 ، صص 22 - 23 .
89.    «اسلام و تمدن جهان»، مجله آیین اسلام ، آبان 1324 ، ش 86-83 ، صص 8 - 11 .
90.    «درسی از نبوت»، مجله جلوه ، آبان 1324 ، ش 5 ، صص 226 - 233 .
91.    «دو کبوتر»،  مصطفی رافعی، مترجم سیدغلامرضا سعیدی؛ مجله جلوه ، مهر 1324 ، ش 4 ، صص177 – 187.
92.    «سوم شعبان با جشن ولادت پیشوای آزادگان جهان»، مجله آیین اسلام ، تیر 1324 ، ش 68 ، صص 11 – 12.
93.    «بیست و هفتم رجب»، مجله آیین اسلام ، تیر 1324 ، ش 67 ، صص 4 - 9 .
94.    «سیزدهم رجب»، مجله آیین اسلام ، تیر 1324 ، ش 65 ، صص 5 – 11.
95.    «اسلام و سیاست»، مجله گنج شایگان ، سال اول ، ش 5 ، صص 17 - 25 .