ابوالقاسم فردوسی

حکیم ابوالقاسم فردوسی

حکیم ابوالقاسم فردوسی (329 یا 330ـ 411 یا 416ق) حکیم، شاعر

برگی از زندگی

بزرگ‌ترین شاعر حماسه‌‌سرای ملی که در روستای باژ، از توابع طوس، در خانواده‌ای دهقان متولد شد و در همان‌جا نشو و نما یافت. او بر ادبیات عرب، فلسفه و کلام مسلط بود. از آنجا که به وطن علاقه وافری داشت، به محض آگاهی از کار ناتمام دقیقی طوسی ـ که به کار نظم «شاهنامه» پرداخته بود ـ در صدد برآمد آن را به انجام برساند. از این‌رو، از جوانی سرودن «شاهنامه» را آغاز کرد. شهرت جهانی وی به سبب همین کتاب است. فردوسی با سرودن «شاهنامه» طی سی‌سال و در حدود پنجاه هزار بیت، زبان فارسی را مستحکم کرد و آن را شناسنامه قوم ایرانی و یکی از گنج‌های پر ارزش فرهنگ و ادب فارسی قرار داد.
مأخذ اصلی وی در به نظم کشیدن داستان‌ها، شاهنامه منثور ابومنصوری بود که چندی پیش از آن توسط یکی از سپهداران ایران‌دوست خراسان از روی آثار و روایات موجود گردآوری شده بود. فردوسی در این اثر سترگ همواره به چهار عنصر «ملیت ایرانی»، «خردمندی»، «عدالت»، «دین‌ورزی» تأکید ورزیده و هر موضوع و حکایتی را بر پایه این چهار عنصر تقسیم کرده است. همچنین ضمن بیان مفاسد دربار بغداد و غزنین، به تاخت و تاز ترک‌های متجاوز، امویان و عباسیان که ایرانیان را «موالی» می‌خواندند، پاسخ داده است. فردوسی در شاهنامه، ایرانی را «آزاده» می‌داند و از ایرانیان با تعبیر «آزادگان» یاد می‌کند. بنابر این، شاهنامه از این منظر، بیش از آنکه بیان اندیشه‌های یک فرد باشد، ارتقای نگرشی ملی و انسانی و تعالی بخشیدن جهان‌بینی است. فردوسی در زادگاهش درگذشت و در طوس به خاک سپرده شد.
نخستین اقدام مهم انجمن آثار ملی (انجمن آثار و مفاخر فرهنگی)، احداث بنای آرامگاه وی در طوس و برگزاری کنگره بین‌المللی به مناسبت هزارمین سال تولد آن سراینده بنام بود که در سال 1313ش انجام شد.
از مصححان مشهور شاهنامه می‌توان به جلال خالقی مطلق و محمدجعفر محجوب اشاره کرد.
روز 25 اردیبهشت‌ماه، در تقویم ملی ایران، «روز بزرگداشت فردوسی» و «پاسداشت زبان و ادب فارسی» نامگذاری شده است.